RC Araç Ayarları: Kamber, Toe, Kaster ve Amortisör Yağı Ne İşe Yarar?
İki aynı RC araba aynı pistte bambaşka davranabilir. Farkı genelde ayarlar yaratır. İyi haber şu: bu ayarların çoğu için tornavida ve biraz sabırdan fazlası gerekmez. Bu yazıda her ayarın ne işe yaradığını ve hangi sorunda neyi değiştirmen gerektiğini sade bir dille anlattık.
Altın kural: Her seferinde sadece bir ayarı değiştir, sonra aracı dene. Aynı anda üç şeyi değiştirirsen hangisinin işe yaradığını anlayamazsın.
Kamber: Tekerleğin İçe ya da Dışa Eğimi
Aracın tam önünden baktığında tekerleklerin dik mi, yoksa eğik mi durduğuna kamber denir.
Negatif kamber: Tekerleğin üst kısmı araca doğru, içe eğiktir. RC araçlarda en çok kullanılan budur.
Pozitif kamber: Tekerleğin üst kısmı dışarı doğru eğiktir. Neredeyse hiç kullanılmaz.
Ne işe yarar? Araç virajda yattığında, biraz negatif kamberli tekerlek yere daha düz basar ve daha iyi tutunur.
Yol aracı için başlangıç noktası genelde ön ve arkada 1 ile 2 derece negatif kamberdir.
Fazla negatif kamber düz yolda tutuşu azaltır ve lastiğin iç tarafını çabuk aşındırır.
Nasıl ayarlanır? Üst koldaki ayarlanabilir çubuğu (turnbuckle) uzatıp kısaltarak. Çubuğu kısaltmak genelde negatif kamberi artırır.
Toe: Tekerleklerin Burnu İçe mi Dışa mı?
Aracı yukarıdan baktığında tekerleklerin tam düz mü, yoksa birbirine doğru mu baktığına toe denir.
Toe-in (içe toe): Tekerleklerin ön kısmı birbirine doğru bakar.
Toe-out (dışa toe): Tekerleklerin ön kısmı dışa doğru bakar.
Ön tekerlekte:
Biraz toe-out, direksiyonu çevirdiğin anda aracın daha keskin dönmesini sağlar ama düzde biraz kararsız yapar.
Biraz toe-in, aracı düzde daha sakin ve dengeli yapar.
Arka tekerlekte:
Arkada neredeyse her zaman toe-in kullanılır. Arka toe-in arttıkça araç daha dengeli olur, arka kısım daha zor kayar.
Arka toe-in azaltıldıkça araç daha çevik olur ama arka kısım daha kolay kayar.
Nasıl ayarlanır? Önde direksiyon çubuklarıyla, arkada genelde arka kolun bağlantı parçası ya da arka göbek (hub) değiştirilerek.
Kaster: Ön Aksın Geriye Eğimi
Aracın yanından baktığında ön tekerleğin bağlı olduğu milin geriye doğru eğimine kaster denir.
Fazla kaster: Araç düzde daha dengeli gider, direksiyonu bıraktığında tekerlekler kendiliğinden düzelir. Ama viraja girerken biraz tembel olur.
Az kaster: Araç viraja daha istekli girer ama yüksek hızda daha oynak olabilir.
Kaster çoğu araçta pul (shim) ya da farklı kaster bloklarıyla ayarlanır. Yeni başlayanların fabrika ayarında bırakması genelde en iyisidir.
Yerden Yükseklik (Ride Height)
Aracın şasisinin yerden ne kadar yüksekte durduğudur.
Alçak araç: Ağırlık merkezi aşağıda olduğu için virajda daha az yatar ve devrilmez. Düzgün, pürüzsüz pistler içindir.
Yüksek araç: Engebeli zeminde, çimde ve toprakta şasinin yere sürtmesini engeller.
Nasıl ayarlanır? Amortisörlerin üzerindeki yay tutucu halkaları (ya da araya giren pulları) çevirerek. Halkayı aşağı indirmek aracı yükseltir. Sağ ve sol tarafı mutlaka eşit ayarla.
Amortisör Yağı: Sönümleme Ayarı
Amortisörün içindeki yağ, aracın bir tümsekten sonra ne kadar hızlı ya da yavaş toparlandığını belirler. Yağın kalınlığı şişenin üzerinde cSt ya da wt olarak yazar. Sayı büyüdükçe yağ kalınlaşır.
Kalın yağ: Amortisör yavaş çalışır. Araç düz ve pürüzsüz pistte daha dengeli olur, ani yük değişimlerine sakin tepki verir. Ama engebeli zeminde zıplar.
İnce yağ: Amortisör hızlı çalışır. Araç tümsekleri daha iyi yutar. Ama düz pistte salınıp oynayabilir.
Pratik ipucu: Ön ve arka amortisörlerde genelde farklı yağ kullanılır. Değişiklik yaparken küçük adımlarla ilerle, örneğin bir seferde 50 cSt ya da 5 wt. Yağı değiştirirken amortisörün içinde hava kabarcığı kalmamasına dikkat et, yoksa amortisör düzensiz çalışır.
Yay Sertliği
Yaylar aracın ağırlığını taşır ve ne kadar yattığını belirler.
Sert yay: Araç virajda daha az yatar, tepkileri daha hızlı olur. Düzgün pistler içindir.
Yumuşak yay: Araç daha çok yatar ama zemine daha iyi tutunur. Engebeli ve kaygan zeminlerde işe yarar.
Önemli: Ön tarafta daha yumuşak yay, ön tutuşu artırır ve araç daha kolay döner. Arka tarafta daha yumuşak yay, arka tutuşu artırır ve araç daha dengeli olur.
Hangi Sorunda Neyi Değiştirmeliyim?
Araç virajda dönmüyor, dışa kaçıyor: Ön yayı yumuşat, ön tekerleğe biraz toe-out ver, ön amortisörde daha ince yağ dene.
Arka kısım virajda kayıyor, araç spin atıyor: Arka toe-in'i artır, arka yayı yumuşat.
Araç düzde sağa sola oynuyor: Önde biraz toe-in ver ya da kasteri artır.
Tümseklerde zıplıyor: Amortisörlerde daha ince yağ kullan.
Virajda çok yatıyor, devriliyor: Aracı alçalt, yayları sertleştir.
Lastiğin iç tarafı çabuk aşınıyor: Negatif kamberi azalt.
Ayar Yaparken İşini Kolaylaştıracak Araçlar
Kamber ölçer: Küçük ve ucuz bir alettir, kamber açısını gözle tahmin etmekten kurtarır.
Yükseklik ölçer: Sağ ve sol tarafın eşit yükseklikte olduğunu kontrol eder.
Ayar defteri: Yaptığın her değişikliği ve sonucunu not et. Bir ayar işe yaramazsa geri dönmek kolaylaşır. Telefonuna basit bir not tutmak da yeterli.
Aracını en iyi hale getirdiysen fotoğrafını Vitrin'e ekle. Hangi ayarla neyi düzelttiğini Pano'da paylaşırsan diğer üyeler de faydalanır. Bir ayar sorunu çözmediyse Arıza bölümünden ustalara sorabilirsin.